भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रात सध्या अनुभवी वैमानिकांची मोठी कमतरता ताणत आली आहे. याचा सराव आता इंडिगो आणि एअर इंडिया या दोन मोठ्या विमान सेवा कंपन्यांमध्ये स्पष्टपणे दिसत आहे. कॅप्टन्सना आपल्या ताफ्यात आकर्षित करण्यासाठी कंपन्यांनी आता जॉइनिंग बोनसची रक्कम ५० लाख रुपयांपर्यंत पोहोचवली आहे.
यापूर्वी हा बोनस १५ ते २५ लाखांच्या दायर्यात होता, पण आता परिस्थिती बदलली आहे. ज्या कॅप्टन्स कंपनी सोडतात, त्यांच्या प्रतिस्पर्ध्यांकडून लक्षणीय ऑफर्स येत आहेत. काही वैमानिकांना तर पार्श्वभूमीवरून ५० लाखांच्या बोनसच्या गोष्टी करण्यात आल्या आहेत. याच प्रतिस्पर्धेत इंडिगोने पुढच्या महिन्यापासून भत्त्यांमध्ये वाढ आणि पगार वाढवण्याची घोषणा केली आहे, तर एअर इंडिया जानेवारीत मोठी पॉलिसी जाहीर करणार आहे.
वैमानिकांच्या या चुरसीचे एक मोठे कारण नवीन सुरक्षा नियम आहे. डीजीसीएने ‘फ्लाईट ड्युटी टाइम लिमिटेशन’ (FDTL) कडक केले आहेत. यामुळे एका वेळी फक्त विमान उडवण्यासाठी जास्त कॅप्टन्सची गरज भासते, ज्यामुळे कर्मचाऱ्यांची ताण वाढली आहे. त्यामुळे इंडिगोने जानेवारीत १०० नवीन वैमानिकांची भरती करण्याचे आश्वासन दिले आहे. यामुळे विमानांचे फेऱ्या रद्द होण्याची शक्यता कमी होईल.
भारतीय वैमानिकांचे पलायन केवळ देशांतर्गत नसून परदेशातही वाढत आहे. व्हिएतनाम आणि आखाती देशांतील एअरलाईन्स भारतीय कॅप्टन्सना भरघोस वेतन आणि चांगल्या सुविधांनी आकर्षित करत आहेत. माजी कॅप्टन शक्ती लुंबांनी सांगितले आहे की, जर भारतातील कामाच्या परिस्थितीत लवकर सुधारणा झाली नाही, तर हे पलायन रोखणे अवघड होईल.
एअर इंडिया आपल्या भविष्यातील विस्तार योजना लक्षात घेऊन आत्तापासूनच अनुभवी कॅप्टन्सना ताफ्यात घेण्याचा प्रयत्न करत आहे. सध्या इंडिगो ज्या ऑपरेशनल संकटाचा सामना करत आहे, तशी वेळ भविष्यात येऊ नये यासाठी एअर इंडियाने धाव घेतली आहे. अशाप्रकारे, वैमानिकांच्या या पळवापळवीत कंपन्यांना आपले हात धरून ठेवण्यासाठी तिजोरी उघडावी लागत आहे.
