जळगावच्याच केळींची घनघोर झपाट्याने आवक झाल्यामुळे पुणे व सोलापूर जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना आर्थिक फटका बसला आहे. या प्रमाणबद्ध पुरवठ्याने केळींची बाजारातली किंमत कमी झाली आहे.
एक एकर केळबागेवर बागकाम, औषधे, खते, मजुरी व मल्चिंग पेपर यांसारख्या खर्चात सुमारे दहा लाख रुपये येतात. साधारणतः बारा महिन्यांचे उत्पादन पूर्ण होतं आणि एक महिन्यातच फळबाग रिकामी होते.
पूर्वी ही केळी सुमारे ३० रुपये प्रत्येकी प्रति किलोला विकली जात होती. पण जळगावची केळी बाजारात आल्यामुळे डबे कमी होऊन सध्याच्या स्थितीत तो भाव २० ते २५ रुपये होत आहे. किरकोळ बाजारात डझनभर ५० ते ६० रुपये घेऊन विकली जातात.
या किंमत घसरणीने शेतकऱ्यांना पुरवठ्याचा खर्च वाया जात असल्याचा भास होतो. मोडमॉड बाजारात किंमत लावणारे विक्रेते आपले दर बाजी ठेवत नाहीत, आणि त्यामुळे शेतकऱ्यांना नफा कमी होत आहे. मंचर‑लांडेवाडी येथील ग्राहक शाम गुंजाळ यांनी असे सांगितले की, बाजारभाव कमी झाल्याने शेतकरी व दुकानदार दोघांनाही प्रश्न पडतो.
आंबेगाव‑जुन्नर तालुकेत सुमारे अडीच हजार एकरांवर केळी उगवली जाते. बाजारातील हे सततचे चढ-उतार लक्षात घेऊन, ऊसाबरोबरच बरेच शेतकरी केळीची शेती करत आहेत. परंतु उत्पादनात अनिश्चितता असल्यामुळे शेतकरी आपली आर्थिक स्थिती कशी सुधरवणार याबद्दल अनिश्चित आहेत.
परदेशात गुणवत्तापूर्ण केळीची ताकद आहे. पिंपळगावरचे निर्यातदार नितीन पोखरकर माडीवाले सांगतात की, कमी औषधे वापरून, लेब रिपोर्टप्रमाणे तयार केलेली केळी २२ रुपये किलो खरेदी करून परदेशात निर्यात होते. पुरेसे व्यवस्थापन व गुणवत्ता असल्यास शेतकरी चांगला नफा मिळवू शकतात.
शिवाजी भोर आणि गणेश वाघ, हे दोघेही पेरडावाच्या केळी उत्पादक आहेत. त्यांचा अनुभव असा आहे की, जळगावची केळी बाजारात आल्यावर भाव घटल्यामुळे त्यांना नुकसान होत आहे. त्यांनी असे म्हटले की, एकरी खर्च जास्त असतो, म्हणून योग्य भाव न मिळाल्यास मोठे नुकसान होते.
केळी मूल्य घसरण शेतकरी आता या आर्थिक अडचणींचा सामना कसा करतील, हे त्यांच्या निर्णयांवर आणि नवे निर्यात चॅनेल्सवर अवलंबून असेल. बाजारभावातील या बदलांनी केळबागेतील शेतकऱ्यांमध्ये तणाव वाढवला आहे आणि त्यांच्या उत्पादनाच्या भवितव्याबद्दल अनिश्चितता वाढत आहे.
