अलीकडील एका संशोधनात असे आढळले की प्रौढांसाठी सकाळी नाश्ता घेणे अनिवार्य नाही. ३४०० हून अधिक सहभागींच्या अभ्यासात सकाळचा उपवास स्मरणशक्ती, लक्ष केंद्रीत करणे आणि निर्णय घेण्यावर कसा परिणाम करतो हे तपासले गेले. निकालांनी दर्शविले की उपवासाने कोणताही महत्त्वाचा प्रतिकूल प्रभाव पडत नाही.
वैज्ञानिकांनी म्हटले की, शरीर ज्या वेळी अन्नाशिवाय राहते तेव्हा रक्तातील ग्लुकोज कमी होते, पण केटोन्स नावाच्या पदार्थातून ऊर्जा मिळवून मेंदूची कार्यप्रणाली कायम राखली जाते. ८, १२ आणि १६ तासांच्या उपवासातही मेंदूचे काम स्थिर राहते.
सकाळी नाश्ता अनिवार्य नाही हे प्रमाण नवीन अभ्यासाने सिद्ध केले, ज्यात सहभागी ८ तास ते १६ तास नाश्ता वगळूनही कोणत्याही शारीरिक व मानसिक बदलाची नोंद झाली नाही. संशोधनात सहभागींचे गट विविध आहार पद्धतींचे होते, ज्यात नाश्ता वगळणारे गटही समाविष्ट होते.
परंतु अभ्यासात लहान मुलांना नाश्ता आवश्यक असल्याचे स्पष्टपणे म्हटले आहे. मुलांच्या वाढी व मेंदूविकासासाठी नियमित पौष्टिक नाश्त्याची गरज असते, हे तज्ञांनी सांगितले.
अभ्यासाच्या मुख्य निष्कर्षांपैकी एक असे की, प्रौढांसाठी अधूनमधून जागे राहून नाश्ता वगळणे सुरक्षित आहे आणि आरोग्यावर किंवा कार्यक्षमतेवर नकारात्मक परिणाम करत नाही. यामुळे सकाळच्या कामात व्यस्त असलेल्या लोकांसाठी उपवासाला मान्यता मिळाली आहे.
अशा प्रकारचे परिणाम ऊर्जा वापराच्या दृष्टीने शारीरिक व मानसिक दोन्ही स्तरांवर आरोग्यदायी गुण दर्शवतात. यामुळे सकाळी नाश्ता घेणे सर्वांसाठी आवश्यक नसल्याचे स्पष्ट होते, तरीही व्यक्तीच्या आरोग्याच्या स्थितीनुसार निर्णय घेणे योग्य ठरते.
या संशोधनामुळे आरोग्य व पोषण या क्षेत्रात नवीन दृष्टीकोन उघडले आहेत. नाश्ता वगळण्याची पद्धत आयुष्यभरात काय परिणाम करते हे जाणून घेण्यासाठी अधिक अभ्यास अपेक्षित आहेत. त्यामुळे, सकाळी नाश्ता घेणे किंवा टाळणे, हे वैयक्तिक पुढाकार आणि वेळेनुसार बदलू शकते.
