सोलापुरच्या बोरामणी गवताळ संरक्षित वनात, पुरातत्वविज्ञानज्ञांच्या टीमने भारतातील सर्वात मोठा दगडी चक्रव्यूह शोधला आहे. १५-वर्तुळे असणारा हा वर्तुळ १५० मीटर व्यासाचा असून तो सोलापुर दगडी वर्तुळ नावाने ओळखला जातो.
डेक्कन कॉलेजच्या पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ डॉ. अर्चना शिंदे यांच्या नेतृत्वाखाली हे शोध लावण्यात आले. यापूर्वी सोलापुरात फक्त काही लहान वर्तुळेच आढळली होती, परंतु हेच देशातील सर्वात मोठे दगडी रचना म्हणून ओळखले गेले. शोधाच्या दिवशी स्थानिक नागरिकांनीही दगडांच्या रचनेबद्दल कुतूहल व्यक्त केले.
सोलापुर दगडी वर्तुळ केवळ आकारातच नव्हे तर संरचनेत देखील अनोखे आहे. पुरातत्वज्ञांनी सांगितले की प्रत्येक वर्तुळ १ मीटर जाड दगडांनी बनलेले असून १२० वर्षांपेक्षा अधिक पूर्वीच्या काळात हे बांधण्यात आले असू शकते. दगडांवर प्राचीन चिन्हे आणि चित्रलेख वाचण्यात आले आहेत, ज्यावरून यावरून या स्थलाचा धार्मिक किंवा विधीपर उपयोग झाला असावा असा असा तजवीज दिला जात आहे.
या शोधामुळे सोलापुर दगडी वर्तुळासंबंधी अधिक संशोधन सुरु होईल अशी अपेक्षा आहे. सरकारने या क्षेत्राचे संरक्षण करण्यासाठी आणि संशोधनास मदत करण्यासाठी जिओस्कॅनिंग, रेडिओकार्बन डेटिंग व डिजिटल नकाशाकरणासाठी तज्ञांना पाठविण्याची योजना जाहीर केली आहे.
सोलापुर दगडी वर्तुळाचे ऐतिहासिक महत्त्व आणि यापासून मिळणारी वैज्ञानिक माहिती, महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक धरोहराला एक नवीन परिमाण देते. स्थानिक प्रशासन आणि पुरातत्व विभाग यांची एकत्रित मेहनत या शोधाला राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रकाशात आणण्यात मदत करणार आहे.
