माहिती आहे की रात्री उशिरापर्यंत जागरण करणं आणि स्क्रीन टाइम वाढणं आपल्या मनःस्थितीवर कसं परिणाम करतो. अलीकडे प्रकाशित झालेल्या ८‑वर्षीय स्टॅनफोर्ड अभ्यासाने उशिरा झोपणे मानसिक आरोग्याला किती धक्का देते, हे स्पष्ट केलं आहे.
या संशोधनात ७० हजारांपेक्षा जास्त लोकांचा समावेश करण्यात आला आणि त्यांनी दर्शविलं की रात्री १ नंतर झोपणाऱ्यांमध्ये डिप्रेशन, चिंताजनक अवस्था आणि वागणूंतील बदल अधिक प्रमाणात आढळतात. निकाल Psychiatry Research जर्नलमध्ये प्रकाशित झाले आहेत.
अभ्यासातील ७३,८८० सहभागींपैकी १९,०६५ लोकांनी स्वतःला ‘सकाळी उठणारे’ म्हटलं, तर ६,८४४ लोक ‘रात्री जागणारे’ म्हणून ओळखले गेले. उशिरा झोपणे मानसिक आरोग्य नकारात्मकपणे प्रभावित करते, असा निष्कर्ष या डेटावरून काढला गेला.
तज्ज्ञ म्हणतात की १ नंतर जागरण केल्यास आत्महत्येचे विचार, हिंसक वर्तन, अल्कोहोल व ड्रग्जचे सेवन आणि अनियमित खाण्याची सवय वाढते. या सर्व घटकांनी मानसिक आरोग्यावर ताण येतो.
सर्वोत्तम मानसिक स्थिती ज्या लोकांमध्ये असते, ते सकाळी लवकर उठतात, सूर्यप्रकाशात वेळ घालवतात आणि नियत झोपेचे वेळापत्रक पाळतात. अभ्यासानुसार अशी सवय मानसिक आरोग्य सुधारते.
उशिरा झोपणे टाळण्यासाठी काळजी घ्यायला नको. नियमित झोप आणि उठण्याची वेळ ठरवा. झोपेच्या आधी मोबाईल, टीव्ही स्क्रिन टाळा. ध्यान, वाचन किंवा उबदार पाण्याने आंघोळ करून शरीर शिथिल करा.
शयनकक्ष शांत, थोडं थंड आणि अंधारात ठेवा. कॅफीन, धूम्रपान आणि जड जेवण झोपेच्या आधी टाळा. या सोप्या पावलांनी उशिरा झोपणे मानसिक आरोग्याशी संबंधित समस्या कमी करता येतील.
या संशोधनातून स्पष्ट झालं आहे की उशिरा झोपणे मानसिक आरोग्याला किती धोका पोहोचवते. आपली सवय बदलण्यासाठी आता योग्य वेळ आहे.
