अमेरिकेने व्हेनेझुएलावर केलेल्या लष्करी कारवाईमुळे आता भारतात महागाईचा भडका उडू शकतो का? हा प्रश्न आता राष्ट्रीय स्तरावर चर्चेत आहे. या अमेरिकी कारवाईमुळे जागतिक खनिज तेल बाजारात भारी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. याचा परिणाम भारतावर होणार असल्याचे आढळत आहे. व्हेनेझुएलावरील संकट आता भारतासाठी नवी आणि मोठी टेन्शन ठरू शकते.
व्हेनेझुएला हा जगातील सर्वात मोठ्या कच्च्या तेलाच्या साठ्यांपैकी एक देश आहे. अमेरिकेच्या या कारवाईमुळे तेथून होणारा तेल पुरवठा थांबू शकतो. जगभरात तेलाच्या किमतीत वाढ होण्याची शक्यता आहे. भारत हा आपली बहुतेक तेलाची गरज आयातीद्वारे पूर्ण करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील चढ-उताराचा थेट भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होणार निश्चित आहे.
२०२५ मध्ये व्हेनेझुएला प्रतिदिन ९ लाख बॅरल तेल उत्पादन करत होते. या पुरवठ्यात अडथळा आल्यास कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होईल. यामुळे भारतात पेट्रोल-डीजेलच्या भावात वाढ होण्याची शक्यता आहे. याचा थेट असर रोजच्या वस्तूंच्या भावावर होणार. लावणी, वाहतूक आणि उत्पादनांच्या किमती वाढल्यास सामान्य नागरिकांवर महागाईचा भार वाढेल.
गेल्या काही वर्षांमध्ये भारत आणि व्हेनेझुएला यांच्यातील तेल व्यापाराचे प्रमाण वाढले आहे. २०१३ मध्ये भारताच्या एकूण तेल आयातीत व्हेनेझुएलाचा वाटा १०% होता, जो २०२० मध्ये घसरून ३.६% पर्यंत गेला. मात्र, २०२५ मध्ये परिस्थिती बदलली आणि व्हेनेझुएला भारताचा १० व्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा तेल पुरवठादार बनला. गेल्या वर्षी भारताने तेथून तब्बल २२ दशलक्ष बॅरल तेल खरेदी केले होते. अमेरिकेच्या कारवाईमुळे ही मोठी खरेदी धोक्यात येऊ शकते.
तेलाव्यतिरिक्त भारत आणि व्हेनेझुएला यांच्यात इतर अनेक क्षेत्रांत संबंध आहेत. औषधनिर्माण, यंत्रसामग्री आणि कापड उद्योगात दोन्ही देश सहकार करत आहेत. भारताने अलीकडेच तेथे जीवनरक्षक लसी पाठवल्या आहेत. डिजिटल सहकार्यावरही करार झाले आहेत. जर व्हेनेझुएलाचे राजकीय वातावरण बिघडले, तर या भविष्यातील व्यापारिक योजनांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो.
रशिया-युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने भारतावर दाललेले टॅरीफ आता व्हेनेझुएला संकटामुळे अधिक गुंतागुंतीचे ठरू शकते. जागतिक स्तरावर पेट्रोलियम पुरवठा कमी झाल्यास भारताला महागडे तेल खरेदी करावे लागेल. यामुळे आर्थिक प्रणालीवर दबाव येईल आणि महागाईवर मात करणे आणखी अवघड होईल. व्हेनेझुएला संकट भारत महागाई या मुद्द्यावर आता तात्काळ नजरेत ठेवणे गरजेचे आहे.
